🔰 Current Affairs Marathi 🔰

MPSC चालू घडामोडी : 17 ऑक्टोबर 2026 📅

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

भारतीय नौदलाची पहिली स्वदेशी बहुउद्देशीय युद्धनौका 'आयएनएस समर्थक' सेवेत दाखल⚓

🎉 भारताचे उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांच्या हस्ते आणि नौदल प्रमुख ॲडमिरल कृष्णा स्वामीनाथन यांच्या उपस्थितीत भारतीय नौदलाची पहिली स्वदेशी बहुउद्देशीय नौका (First Indigenous Multi-Purpose Vessel - MPV) 'आयएनएस समर्थक' (INS Samarthak) नौदलाच्या सेवेत दाखल (Commissioned) करण्यात आली.

📍 कारवार नौदल तळ (INS Kadamba), कर्नाटक.

🛡️ ७५ टक्क्यांहून अधिक स्वदेशी सामुग्री असलेली 'आयएनएस समर्थक' ही भारतातील खाजगी शिपयार्डने बांधलेली पहिली मोठी युद्धनौका (First major warship built by an Indian private shipyard) ठरली आहे. ही नौका सागरी पाळत ठेवणे, नवीन स्वदेशी शस्त्रे व सेन्सर्सची चाचणी घेणे, मानवी सहाय्य व आपत्ती निवारण (HADR) आणि मानवरहित ड्रोन प्रणालींसाठी 'मदरशिप' (Mothership) म्हणून कार्य करेल.

📏 सुमारे १०७ मीटर लांब आणि ३,७५० टन वजनाच्या या नौकेचे ब्रीदवाक्य "विजयार्थम् एकनिष्ठता" (Victory is Our Sole Aim) असून तिच्या चिन्हावर (Crest) समुद्राच्या लाटांमधून बाहेर येणारा भारतीय हत्ती अंकित आहे. या श्रेणीतील दुसरी नौका 'उत्कर्ष' (Utkarsh) सध्या सागरी चाचण्यांच्या टप्प्यात आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
डॉ. सुधा यादव यांनी घेतली कर्नाटकच्या २० व्या राज्यपालपदाची शपथ 🏛️

Key Fact: 🤝 डॉ. सुधा यादव यांनी बेंगळुरू येथील लोकभवनात (राजभवन) कर्नाटकच्या २० व्या राज्यपाल म्हणून पद आणि गोपनीयतेची शपथ घेतली.

📜 भारतीय राज्यघटनेच्या कलम १५३ नुसार प्रत्येक राज्यासाठी एक राज्यपाल असतो, कलम १५५ नुसार राष्ट्रपती राज्यपालांची नियुक्ती करतात आणि कलम १५९ नुसार संबंधित उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायमूर्ती राज्यपालांना शपथ देतात.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

भारत-मंगोलिया संयुक्त कार्यगटाची (JWG) १४ वी बैठक 🤝

🌏 भारत आणि मंगोलिया यांच्या संरक्षण मंत्रालयांच्या संयुक्त कार्यगटाची (Joint Working Group - JWG) १४ वी बैठक पार पडली.

📍 उलानबातार (Ulaanbaatar), मंगोलिया.

👥 भारताच्या संरक्षण मंत्रालयाच्या सहसचिव डॉ. इशिता गांगुली त्रिपाठी आणि मंगोलियाच्या संरक्षण मंत्रालयाचे उपसचिव ब्रिगेडियर जनरल गंसुख ई. यांनी या बैठकीचे सह-अध्यक्षपद भूषवले.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

जामनगर येथे 'आयु-टेक नवोन्मेष २०२६' राष्ट्रीय परिषद संपन्न 🧬

🤖 आयुर्वेद आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (Artificial Intelligence - AI) यांच्या एकत्रीकरणावर आधारित 'आयु-टेक नवोन्मेष २०२६' (Ayu-Tech Navonmesh 2026) या राष्ट्रीय परिषदेचे आयोजन करण्यात आले.

Static Fact: 🌿 ITRA जामनगर (गुजरात) ही आयुर्वेद क्षेत्रातील 'राष्ट्रीय महत्त्वाची संस्था' (Institute of National Importance - INI) दर्जा मिळालेली भारतातील पहिली संस्था आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇

@chalughadamodi

16 ऑक्टोबर 2026 : MPSC चालू घडामोडी

कोल्हापूरच्या विश्वजीत मोरे याला अंडर-२३ जागतिक कुस्ती स्पर्धेत ऐतिहासिक रौप्यपदक

🏅 कोल्हापूर जिल्ह्याचा (मूळ गाव सरवडे, ता. राधानगरी) २२ वर्षीय कुस्तीपटू विश्वजीत रामचंद्र मोरे याने अमेरिकेतील लास वेगास येथे आयोजित अंडर-२३ जागतिक कुस्ती स्पर्धा २०२६ (U23 World Wrestling Championships 2026) मध्ये पुरुषांच्या ५५ किलो ग्रीको-रोमन (Greco-Roman) प्रकारात १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रौप्यपदक पटकावले.

🥇 ऐतिहासिक विक्रम: अंडर-२३ जागतिक कुस्ती स्पर्धेत ग्रीको-रोमन प्रकारात अंतिम फेरी गाठणारा आणि रौप्यपदक जिंकणारा विश्वजीत मोरे हा पहिला भारतीय कुस्तीपटू ठरला आहे.

🤼 स्पर्धेतील कामगिरी: अंतिम सामन्यात त्याला जॉर्जियाच्या कोबा कारुमिद्झे (Koba Karumidze) याच्याकडून १२-१३ असा निसटता पराभव स्वीकारावा लागला; तत्पूर्वी उपांत्य फेरीत त्याने रशियाच्या मलिक गिगिएव्हचा ७-४ असा आणि उपांत्यपूर्व फेरीत इराणच्या अंडर-२० विश्वविजेत्या आर्मिन शम्सीपूरचा ८-१ असा पराभव केला होता.


डॉ. एल. मुरुगन यांचा मंत्रिपरिषदेतून राजीनामा मंजूर

🏛️ राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी पंतप्रधानांच्या सल्ल्यानुसार १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केंद्रीय मंत्री डॉ. एल. मुरुगन यांचा केंद्रीय मंत्रिपरिषदेतील राजीनामा तात्काळ प्रभावाने स्वीकारला आहे.

✅ सूचना प्रसारण आणि संसदीय कार्य मंत्री म्हणून ते राज्य मंत्री पदावर होते


मुरगाव बंदर प्राधिकरण: खाजगी 5G नेटवर्कसाठी अधिकृतता मिळवणारी भारतातील पहिली सरकारी स्वायत्त संस्था

📡 केंद्रीय बंदरे, जहाजबांधणी आणि जलमार्ग मंत्रालयाने १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी अधिकृतपणे जाहीर केलेल्या माहितीनुसार, गोव्यातील मुरगाव बंदर प्राधिकरण (Mormugao Port Authority - MPA) हे खाजगी 5G 'कॅप्टिव्ह नॉन-पब्लिक नेटवर्क' (Captive Non-Public Network - CNPN) साठी अधिकृतता मिळवणारी भारतातील पहिली सरकारी स्वायत्त संस्था ठरली आहे. ही अधिकृतता सप्टेंबर २०२६ मध्ये प्राप्त झाली होती.

🚢 बंदरातील स्मार्ट कामकाज (Smart Port Operations), मालवाहतूक ट्रॅकिंग (Cargo Tracking) आणि सागरी लॉजिस्टिक्स क्षेत्रात अत्याधुनिक डिजिटल परिवर्तनाला गती देणे हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.


नवी दिल्ली येथे 'कौमारकॉन-२०२६' (KAUMARACON-2026) आंतरराष्ट्रीय परिषदेचे उद्घाटन

🩺 उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नवी दिल्ली येथे अखिल भारतीय आयुर्वेद संस्थेने (AIIA) आयोजित केलेल्या कौमारभृत्य (आयुर्वेदिक बालरोगशास्त्र) या विषयावरील तिसऱ्या आंतरराष्ट्रीय परिषदेचे, 'कौमारकॉन-२०२६' (KAUMARACON-2026) चे उद्घाटन केले.


दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇
@Chalughadamodi

MPSC चालू घडामोडी : 14 ऑक्टोबर 2026 📅✨

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🚢 २१ वी सागरी राज्य विकास परिषद (MSDC) बैठक, मुंबई ⚓

📍 केंद्रीय बंदरे, जहाजबांधणी आणि जलमार्ग मंत्री सर्बानंद सोनोवाल यांच्या अध्यक्षतेखाली १३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मुंबई येथे 'सागरी राज्य विकास परिषदेची' (MSDC) २१ वी बैठक पार पडली. या बैठकीस महाराष्ट्राचे बंदरे विकास मंत्री नितेश राणे उपस्थित होते.

📜 वसाहतकालीन १९०८ च्या कायद्याची जागा घेणाऱ्या 'भारतीय बंदरे कायदा, २०२५' अंतर्गत MSDC ला वैधानिक सल्लागार संस्थेचा (Statutory Consultative Body) दर्जा मिळाल्यानंतरची ही पहिलीच बैठक ठरली. (MSDC ची मूळ स्थापना: १९९७).

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🏛️ पहिली 'बिम्स्टेक' (BIMSTEC) गृहमंत्र्यांची बैठक, नवी दिल्ली 🌏

🤝 केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांच्या अध्यक्षतेखाली १३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नवी दिल्ली येथे 'बिम्स्टेक' देशांच्या गृहमंत्र्यांची पहिलीच बैठक पार पडली आणि बैठकीअंती 'दिल्ली जाहीरनामा' (Delhi Declaration) स्वीकारण्यात आला.

🛡️ बैठकीत प्रादेशिक सुरक्षेसाठी मानवी तस्करी, अमली पदार्थ व पूर्वगामी रसायने आणि मनी लाँडरिंगविरोधातील कृती आराखड्यांची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यावर भर देण्यात आला. तसेच, मानवी तस्करीविरोधी कराराचा (Convention against Trafficking in Persons) मजकूर लवकर अंतिम करण्याचे आवाहन करण्यात आले.

📍 नियोजित 'बिम्स्टेक आपत्ती व्यवस्थापन केंद्र' (BIMSTEC Disaster Management Centre) गुजरात राज्यातील जामनगर येथे स्थापन केले जाणार असल्याची घोषणा गृहमंत्री अमित शाह यांनी केली.

Static Fact: 📜 ६ जून १९९७ रोजी 'बँकॉक जाहीरनाम्या'द्वारे स्थापन झालेल्या BIMSTEC (Bay of Bengal Initiative for Multi-Sectoral Technical and Economic Cooperation) मध्ये बांगलादेश, भूतान, भारत, म्यानमार, नेपाळ, श्रीलंका आणि थायलंड या ७ देशांचा समावेश असून, यातील 'सुरक्षा' (Security) स्तंभाचे नेतृत्व भारत करतो.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🏗️'पीएम गतिशक्ती' उपक्रमाला ५ वर्षे पूर्ण आणि 'ITLA' स्थापनेस मंजुरी 🎉

🚀 पायाभूत सुविधांच्या एकात्मिक विकासासाठी सुरू केलेल्या 'पीएम गतिशक्ती राष्ट्रीय बृहत् आराखडा' (PM GatiShakti National Master Plan) उपक्रमाला १३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी ५ वर्षे पूर्ण झाली.

🏢 केंद्रीय मंत्रिमंडळाने ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी ₹५०० कोटी किंवा त्याहून अधिक किमतीच्या पायाभूत सुविधा प्रकल्पांचे तांत्रिक मूल्यांकन करण्यासाठी 'इंटिग्रेटेड ट्रान्सपोर्ट अँड लॉजिस्टिक्स अथॉरिटी' (ITLA - Integrated Transport & Logistics Authority) स्थापन करण्यास मंजुरी दिली.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇

@chalughadamodi

⛰️ या संघाने उत्तराखंडच्या गढवाल हिमालयातील ७,०४५ मीटर उंचीचे 'माऊंट मुकुट' (Mount Mukut East) हे अतिशय खडतर शिखर यशस्वीपणे सर केले आहे.

पुढील उद्दिष्ट: 🏔️ २०२७ मध्ये भारतीय तटरक्षक दलाला ५० वर्षे पूर्ण होत असल्याच्या (सुवर्णमहोत्सवी वर्ष) निमित्ताने आयोजित 'माऊंट एव्हरेस्ट' मोहिमेची ही अधिकृत पूर्वतयारी मानली जात आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🛍️ राष्ट्रीय सरस मेळा २०२६ (National SARAS Mela) 🎪

📍 ग्रामीण विकास मंत्रालयातर्फे आंध्र प्रदेशातील विजयवाडा येथे राष्ट्रीय सरस मेळ्याचे आयोजन करण्यात आले आहे.

वैशिष्ट्य: ✨ नवी दिल्ली आणि NCR च्या बाहेर पहिल्यांदाच या राष्ट्रीय स्तरावरील मेळ्याचे आयोजन करण्यात आले आहे.

सहभाग: 👩‍💼 यामध्ये ३० हून अधिक राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांतील १,५०० हून अधिक महिला उद्योजक सहभागी होणार आहेत.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇

@chalughadamodi

MPSC चालू घडामोडी : 13 ऑक्टोबर 2026 📅✨

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 अर्थशास्त्र नोबेल पुरस्कार २०२६ जाहीर 💰

🎉 अमेरिकन अर्थशास्त्रज्ञ रॉबर्ट ई. हॉल (Robert E. Hall) आणि मायकेल वुडफोर्ड (Michael Woodford) यांना २०२६ चा अर्थशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार (Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences) जाहीर झाला आहे.

📊 'मॅक्रो इकॉनॉमिक स्टॅबिलायझेशनच्या मायक्रो इकॉनॉमिक पायासाठी' (Microeconomic foundations of macroeconomic stabilisation) केलेल्या उत्कृष्ट योगदानाबद्दल त्यांना हा सर्वोच्च सन्मान देण्यात आला आहे.

💹 त्यांच्या या संशोधनामुळे ऊर्जा संकट किंवा ग्राहकांच्या वर्तणुकीतील अचानक बदलांसारख्या आर्थिक धक्क्यांचा सामना करण्यासाठी आणि योग्य स्थिरीकरण धोरण (Stabilisation policy) आखण्यासाठी अर्थव्यवस्था अधिक सक्षम बनली आहे.

📜 अर्थशास्त्रातील नोबेल पुरस्काराची स्थापना १९६८ मध्ये स्वीडनच्या मध्यवर्ती बँकेने (Sveriges Riksbank) अल्फ्रेड नोबेल यांच्या स्मरणार्थ केली होती.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
📊 ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) : नवीन आधारभूत वर्ष '२०२४' लागू 📈

🏢 सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने (MoSPI) १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सप्टेंबर महिन्याची किरकोळ महागाई आकडेवारी जाहीर केली असून, महागाई मोजण्यासाठी आता नवीन आधारभूत वर्ष २०२४=१०० (Base Year 2024=100) लागू करण्यात आले आहे.

💰 सप्टेंबर २०२६ मध्ये देशातील किरकोळ महागाई दर (Retail Inflation / CPI) ५.५४% इतका नोंदवला गेला असून, अन्नधान्य महागाई दर (CFPI) ७.७४% राहिला आहे.

📋 यापूर्वी किरकोळ महागाई मोजण्यासाठी २०१२ हे आधारभूत वर्ष वापरले जात होते. 'कुटुंब उपभोग खर्च सर्वेक्षण २०२३-२४' च्या आधारावर आता हे आधारभूत वर्ष अद्ययावत करण्यात आले आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🐅 'आंतरराष्ट्रीय बिग कॅट अलायन्स'च्या (IBCA) नवीन कार्यालयाचे उद्घाटन 🏢

✂️ केंद्रीय पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्री भूपेंद्र यादव यांच्या हस्ते १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नवी दिल्ली येथे 'आंतरराष्ट्रीय बिग कॅट अलायन्स'च्या (IBCA) नवीन कार्यालयाचे उद्घाटन करण्यात आले.

उद्दिष्ट: 🌍 जागतिक स्तरावर वाघ, सिंह, बिबट्या, हिमबिबट्या, जग्वार, प्युमा आणि चित्ता या ७ मोठ्या मांजरांच्या (Big Cats) प्रजातींचे संरक्षण आणि संवर्धन करणे हा या आघाडीचा मुख्य उद्देश आहे.

🇮🇳 भारताच्या पुढाकाराने स्थापन झालेल्या या आंतरराष्ट्रीय संघटनेचे मुख्यालय नवी दिल्ली (भारत) येथे स्थित आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🌾 'पंतप्रधान धन-धान्य कृषी योजने'ला एक वर्ष पूर्ण 🎉

🚜 'पंतप्रधान धन-धान्य कृषी योजने'ला (PM Dhan-Dhaanya Krishi Yojana) यशस्वीरित्या एक वर्ष पूर्ण झाल्यानिमित्त १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केंद्रीय कृषी मंत्री शिवराज सिंह चौहान यांच्या उपस्थितीत राष्ट्रीय परिषदेचे आयोजन करण्यात आले.

🏆 या योजनेच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी देशातील ३ जिल्ह्यांना सर्वोत्कृष्ट कामगिरी करणारे जिल्हे म्हणून सन्मानित करण्यात आले: गया (बिहार), नागौर (राजस्थान) आणि उमरिया (मध्य प्रदेश).

उद्दिष्ट: 🌱 कृषी उत्पादकता वाढवणे, पीक विविधीकरण (Crop diversification) आणि शाश्वत कृषी पद्धतींचा अवलंब करणे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🛡️ भारतीय लष्कराच्या जवानांसाठी 'भारत तांदूळ' (Bharat Rice) योजना सुरू 🍚

🪖 केंद्रीय संरक्षण मंत्री आणि ग्राहक व्यवहार, अन्न व सार्वजनिक वितरण मंत्री यांच्या उपस्थितीत १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी भारतीय लष्करातील जवानांसाठी 'भारत तांदूळ' योजनेचा शुभारंभ करण्यात आला.

🚚 या योजनेअंतर्गत लडाख आणि ईशान्य भारतासह देशातील सर्व आर्मी सप्लाय डेपोमध्ये उच्च दर्जाचा 'भारत तांदूळ' थेट पुरवला जाणार आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏅 ब्रिक्स (BRICS) पारंपारिक आणि स्वदेशी प्रदर्शन खेळ २०२६ 🤸

📍 १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी गुजरातच्या अहमदाबाद येथील वीर सावरकर स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्समध्ये हे स्वदेशी खेळ आयोजित करण्यात आले.

🌍 ब्रिक्स समूहातील १० सहभागी देशांनी त्यांच्या देशातील पारंपारिक आणि स्वदेशी क्रीडा प्रकारांचे येथे सादरीकरण केले (उदा. बेलारूसचा Gorodki आणि बोलिव्हियाचा Tinku खेळ).

🤝 केंद्रीय युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्री डॉ. मनसुख मांडविया यांनी या कार्यक्रमात पारंपारिक खेळांचे जतन करण्यासाठी 'ब्रिक्स रिपॉझिटरी' आणि तज्ज्ञांच्या देवाणघेवाणीचा प्रस्ताव मांडला.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏔️ भारतीय तटरक्षक दलाची (ICG) 'माऊंट मुकुट' मोहीम फत्ते 🚩

🎉 उत्तराखंडचे मुख्यमंत्री पुष्कर सिंह धामी यांनी १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी डेहराडून येथे भारतीय तटरक्षक दलाच्या (ICG) १७ सदस्यीय गिर्यारोहण संघाचे ऐतिहासिक मोहिमेनंतर स्वागत केले.

MPSC चालू घडामोडी : 11 ऑक्टोबर 2026 📅✨

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

UNCTAD चा व्यापार आणि विकास अहवाल २०२६ (Trade and Development Report) 🌍

📈 UNCTAD च्या ताज्या अहवालानुसार, २०२०–२०२५ या कालावधीत जागतिक 'ग्रीनफिल्ड गुंतवणुकीत' (Greenfield Investments) भारताचा वाटा ५.७% इतका राहिला आहे.

💹 भारताचा हा वाटा चीनच्या (२.८%) तुलनेत दुप्पट आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) पायाभूत सुविधा, ऊर्जा संक्रमण तंत्रज्ञान आणि सेमीकंडक्टर यांसारख्या धोरणात्मक क्षेत्रांमध्ये जागतिक गुंतवणुकीचा मोठा वाटा आकर्षित झाला आहे.

📍 UNCTAD ची स्थापना १९६४ मध्ये झाली असून त्याचे मुख्यालय जिनिव्हा, स्वित्झर्लंड येथे आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

सायबर कुस्ती २०२६ (CYBER KUSHTI 2026)💻🛡️

Place: 📍 डॉ. आंबेडकर इंटरनॅशनल सेंटर, नवी दिल्ली.

🏆 सायबर सुरक्षा आव्हानांवर आधारित 'सायबर कुस्ती २०२६' या राष्ट्रीय स्पर्धेची अंतिम फेरी, जिला 'Kesari' असे नाव देण्यात आले, ती ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पार पडली.

🏢 नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ इलेक्ट्रॉनिक्स अँड इन्फॉर्मेशन टेक्नॉलॉजी (NIELIT) द्वारे 'NCCDFI 2026' परिषदेअंतर्गत या स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते.

⚔️ ही स्पर्धा आखाडा (Akhada), दंगल (Dangal) आणि केसरी (Kesari) अशा तीन टप्प्यांत आयोजित करण्यात आली होती, ज्यामध्ये सहभागींना धोक्यांचे अचूक मूल्यमापन (Security Assessment) करून त्यांचे निष्कर्ष मांडायचे होते.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

नोएडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचे नामकरण"✈️

🏷️ उत्तर प्रदेश मंत्रिमंडळाने जेवर येथील नोएडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचे नाव बदलून 'नरेंद्र मोदी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, नोएडा-जेवर' (Narendra Modi International Airport, Noida-Jewar) करण्याच्या प्रस्तावाला मंजुरी दिली आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇
@chalughadamodi

MPSC चालू घडामोडी : 10 ऑक्टोबर 2026✨

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 नोबेल शांतता पुरस्कार २०२६: नवी पिल्ले यांना जाहीर🕊️

🎉 भारतीय वंशाच्या दक्षिण आफ्रिकन न्यायमूर्ती नवनीथम 'नवी' पिल्ले (Navi Pillay) यांना २०२६ चा प्रतिष्ठित 'नोबेल शांतता पुरस्कार' जाहीर झाला आहे. ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नॉर्वेजियन नोबेल समितीने ही घोषणा केली.

⚖️ आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे सक्षमीकरण करणे, जागतिक शांतता प्रस्थापित करणे आणि गंभीर गुन्ह्यांसाठी जबाबदार असलेल्यांना शिक्षेच्या कक्षेत आणण्यासाठी त्यांनी दिलेल्या लढ्याबद्दल हा सर्वोच्च सन्मान देण्यात आला.

🏛️ त्यांनी २००८ ते २०१४ या काळात 'संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार उच्चायुक्त' (UN High Commissioner for Human Rights) म्हणून काम पाहिले आहे. तसेच, 'आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालय' (ICC) आणि 'रवांडासाठी आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायाधिकरण' (ICTR) मध्ये न्यायाधीश म्हणून त्यांनी काम केले आहे.

ऐतिहासिक निकाल: 📜 ICTR मध्ये न्यायाधीश असताना, १९९८ च्या एका ऐतिहासिक निकालात 'बलात्कार आणि लैंगिक हिंसाचार हा नरसंहाराचा (Genocide) एक प्रकार असू शकतो' हे प्रस्थापित करण्यात त्यांचे महत्त्वपूर्ण योगदान होते.

📌 १९९५ मध्ये वर्णभेदोत्तर दक्षिण आफ्रिकेच्या उच्च न्यायालयात न्यायाधीश म्हणून नियुक्त झालेल्या त्या पहिल्या कृष्णवर्णीय महिला (First non-white woman) ठरल्या होत्या.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

📊 भारताचे पहिले 'राष्ट्रीय घरगुती प्रवास सर्वेक्षण' (NHTS) अहवाल प्रकाशित 🚌

📄 सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाच्या (MoSPI) अंतर्गत असलेल्या 'राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाने' (NSO) भारताच्या पहिल्या 'राष्ट्रीय घरगुती प्रवास सर्वेक्षणाचे' (National Household Travel Survey - NHTS) प्रमुख निष्कर्ष ऑक्टोबर २०२६ मध्ये प्रकाशित केले.

सर्वेक्षणाचा उद्देश: 🎯 शिक्षण आणि रोजगाराशी संबंधित नागरिकांच्या प्रवासाच्या सवयी, पद्धती आणि खर्चाचा अभ्यास करणे. (१ किमीपेक्षा जास्त अंतराचा प्रवास यात गृहीत धरण्यात आला आहे).

विद्यार्थ्यांचा प्रवास: 🎓 सुमारे ६६.४% विद्यार्थी (ग्रामीण: ६५.६%, शहरी: ६८.१%) शिक्षणासाठी दररोज १ किमीपेक्षा जास्त प्रवास करतात. यात पायी प्रवास करणारे ३७%, बसने २९.५% आणि सायकलने १५.८% विद्यार्थी प्रवास करतात.

नोकरदारांचा प्रवास (Commute): 🏍️ ४२.६% नोकरदार कामाच्या ठिकाणी जाण्यासाठी दुचाकीचा (Two-wheelers) सर्वाधिक वापर करतात.

प्रवासावरील खर्च: 💰 कामाच्या ठिकाणी जाण्यासाठी एका कर्मचाऱ्याचा सरासरी मासिक खर्च ७८५ रुपये आहे (शहरी: १०४४ रुपये आणि ग्रामीण: ६१२ रुपये).

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🌱 'भारतातील पर्यावरणीय आर्थिक खाती २०२६–२०३०' धोरणात्मक आराखडा जाहीर 📈

📄 सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाच्या (MoSPI) NSO विभागाने 'Strategy for Environmental Economic Accounts in India 2026-2030' हा अहवाल प्रकाशित केला.

उद्देश: ♻️ राष्ट्रीय आर्थिक आकडेवारीसोबत पर्यावरणीय माहितीचे एकत्रीकरण करणे आणि शाश्वत विकासाला चालना देणे.

📌 Important Fact: भारताचा हा पर्यावरणीय लेखा आराखडा संयुक्त राष्ट्रांच्या 'System of Environmental-Economic Accounting' (SEEA) या जागतिक मानकांशी सुसंगत आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🚢 १२ वा राष्ट्रीय सागरी शोध आणि बचाव सराव (SAREX-2026) ⚓

सराव: 🛟 १२ वा 'राष्ट्रीय सागरी शोध आणि बचाव सराव' (National Maritime Search & Rescue Exercise - SAREX-2026) नुकताच पार पडला.

आयोजक व ठिकाण: 📍 भारतीय तटरक्षक दलाने (Indian Coast Guard) ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी ओडिशातील 'पारादीप' किनाऱ्याजवळ या सरावाचे आयोजन केले होते.

उद्देश: 🤝 सागरी शोध आणि बचाव कार्यातील समन्वय वाढवणे आणि आपत्कालीन परिस्थितीत सामूहिक बचाव मोहिमांची रंगीत तालीम करणे.

२०२६ ची थीम: 💻 “Leveraging Technology to Strengthen SAR Preparedness and Maritime Safety”.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇
@chalughadamodi

🛡️ पंतप्रधानांनी सायबर फसवणूक (Cyber Frauds) आणि डीपफेक (Deepfakes) यांसारख्या डिजिटल गुन्ह्यांचा सामना करण्यासाठी जागतिक फ्रेमवर्क तयार करण्याचे आवाहन केले. दूरसंचार आणि डिजिटल तंत्रज्ञान क्षेत्रातील भारताचा हा प्रमुख कार्यक्रम आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇
@chalughadamodi

MPSC चालू घडामोडी: 7, 8 ऑक्टोबर 2026✨

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
**रसायनशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार २०२६* *🧪🏆

🎉 ७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रसायनशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार फ्रान्सचे शास्त्रज्ञ हेन्री बी. कगन (Henri B. Kagan) आणि जपानचे शास्त्रज्ञ केन्सो सोई (Kenso Soai) यांना जाहीर झाला.

🔬 असिमेट्रिक ऑर्गॅनिक सिंथेसिस (Asymmetric Organic Synthesis) मधील नॉन-लिनिअर इफेक्ट्स (Nonlinear Effects) आणि ऑटोकॅटॅलिसिस (Autocatalysis) यांच्या शोधासाठी हा पुरस्कार देण्यात आला. त्यांच्या संशोधनामुळे रेणूंच्या आरशातील प्रतिमांप्रमाणे असलेल्या दोन प्रकारांपैकी एका प्रकाराचे प्राबल्य कसे वाढू शकते, हे समजण्यास मदत झाली. या संशोधनाचा औषधनिर्मिती क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण उपयोग होतो. 💊

🇸🇪 हा पुरस्कार रॉयल स्वीडिश अकादमी ऑफ सायन्सेस (Royal Swedish Academy of Sciences) तर्फे प्रदान केला जातो. २०२६ मध्ये पुरस्काराची एकूण रक्कम १.२ कोटी स्वीडिश क्रोनर असून ती विजेत्यांमध्ये विभागली जाते. 💰

विजेते आणि त्यांचे योगदान: 👨‍🔬

🇫🇷 हेन्री बी. कगन (फ्रान्स): असिमेट्रिक सिंथेसिसमधील नॉन-लिनिअर इफेक्ट्स.
🇯🇵 केन्सो सोई (जपान): असिमेट्रिक ऑटोकॅटॅलिसिस.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

साहित्यातील नोबेल पुरस्कार २०२६ 📚🏆

✍️ २०२६ चा साहित्यातील नोबेल पुरस्कार (Nobel Prize in Literature) कॅनेडियन लेखिका, कवयित्री आणि अनुवादक ॲन कार्सन (Anne Carson) यांना जाहीर झाला. 🇨🇦

💭 त्यांच्या धाडसी आणि नावीन्यपूर्ण साहित्यनिर्मितीने अभिजात साहित्यपरंपरेशी संवाद साधत समकालीन साहित्यासाठी नवी रूपे निर्माण केल्याबद्दल हा पुरस्कार देण्यात आला.

📖 Autobiography of Red आणि Eros the Bittersweet या त्यांच्या प्रसिद्ध साहित्यकृती आहेत.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

RBI चलनविषयक धोरण समितीचे (MPC) निर्णय 🏦📊

📈 भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) चलनविषयक धोरण समितीने ७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रेपो दरात २५ बेसिस पॉइंट्सची वाढ करून तो ५.५०% केला. फेब्रुवारी २०२३ नंतरची ही पहिली रेपो दरवाढ होती.

🔄 RBI ने चलनविषयक धोरणाची भूमिका (Policy Stance) ‘न्यूट्रल’ (Neutral) वरून ‘कॅलिब्रेटेड टायटनिंग’ (Calibrated Tightening) अशी बदलली.

💹 RBI ने आर्थिक वर्ष २०२६–२७ साठी भारताच्या GDP वाढीचा अंदाज ७.१% आणि किरकोळ महागाईचा (CPI Inflation) अंदाज ५.२% ठेवला.

👥 चलनविषयक धोरण समितीमध्ये एकूण ६ सदस्य असतात. RBI गव्हर्नर हे समितीचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची शासनप्रमुख म्हणून २५ वर्षे पूर्ण👑🇮🇳

🎉 ७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी शासनप्रमुख (Head of Government) म्हणून २५ वर्षे पूर्ण केली.

🗓️ त्यांनी ७ ऑक्टोबर २००१ रोजी गुजरातचे मुख्यमंत्री म्हणून प्रथम पदभार स्वीकारला. गुजरातचे मुख्यमंत्री म्हणून १२ वर्षांहून अधिक काळ कार्य केल्यानंतर, मे २०१४ मध्ये ते भारताचे पंतप्रधान झाले.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे निधन 🕯️😢

💔 ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी गोव्यात वयाच्या ७५ व्या वर्षी हृदयक्रिया बंद पडल्याने (Cardiac Arrest) निधन झाले. पुण्यातील डोणजे येथील फार्महाऊसवर अंत्यसंस्कार करण्यात आले.

🎬 नाना पाटेकर यांना २०१३ मध्ये पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. परिंदा (१९८९), क्रांतिवीर (१९९४) आणि अग्निसाक्षी (१९९६) या चित्रपटांमधील अभिनयासाठी त्यांना तीन राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाले. हे चित्रपटांची प्रदर्शित झालेली वर्षे आहेत; संबंधित राष्ट्रीय पुरस्कार अनुक्रमे १९९०, १९९५ आणि १९९७ मध्ये देण्यात आले. 🏆

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

५७ वी जीएसटी परिषद (57th GST Council Meeting)* 💰📊

🏢 केंद्रीय अर्थ व कॉर्पोरेट व्यवहार मंत्री निर्मला सीतारामन यांच्या अध्यक्षतेखाली ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नवी दिल्ली येथे ५७ वी जीएसटी परिषद पार पडली.

⚖️ जीएसटी अंतर्गत अटक करण्याच्या अधिकारांच्या तरतुदी पूर्णपणे मागे घेण्यासाठी CGST कायद्याचे कलम ६९ वगळण्याची शिफारस करण्यात आली. तसेच खटला चालविण्याची (Prosecution) आर्थिक मर्यादा ₹१ कोटीवरून वाढवून ₹५ कोटी करण्याची शिफारस करण्यात आली.

📜 जीएसटी परिषद ही भारतीय संविधानाच्या कलम २७९A अंतर्गत स्थापन करण्यात आलेली घटनात्मक संस्था आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
१० वी इंडिया मोबाईल काँग्रेस (IMC 2026) 📱🌐

🎤 पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नवी दिल्लीतील यशोभूमी येथे १० व्या इंडिया मोबाईल काँग्रेसचे उद्घाटन केले.

Theme: 🚀 “Scale Without Boundaries”.

MPSC चालू घडामोडी: 7 ऑक्टोबर 2026 ✨

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
भौतिकशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार २०२६ (Nobel Prize in Physics) 🔬🌌

🎉 बेल्जियन-अमेरिकन भौतिकशास्त्रज्ञ 'फ्रान्सिस हॅल्झेन' (Francis Halzen) यांना २०२६ चा भौतिकशास्त्रातील नोबेल पुरस्कार ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी जाहीर करण्यात आला.

🧊 त्यांना हा पुरस्कार 'आइसक्यूब न्यूट्रिनो वेधशाळा' (IceCube Neutrino Observatory) या प्रकल्पातील त्यांच्या निर्णायक योगदानासाठी आणि 'हाय-एनर्जी न्यूट्रिनो'च्या (High-energy neutrinos) शोधासाठी देण्यात आला आहे.

S ❄️ 'आइसक्यूब न्यूट्रिनो वेधशाळा' ही अंटार्क्टिका खंडातील दक्षिण ध्रुवावर स्थित असून, ती जगातील सर्वात मोठी न्यूट्रिनो दुर्बीण आहे. तिचे प्रकाश सेन्सर्स एका घन किलोमीटर आकाराच्या बर्फाच्या आत खोलवर बसवण्यात आले आहेत.

🔬 न्यूट्रिनो (Neutrino) हे विद्युत प्रभार नसलेले आणि अत्यल्प वस्तुमान असलेले अतिसूक्ष्म कण असून ते इतर पदार्थांशी अत्यंत क्वचित परस्परसंवाद करतात; ब्रह्मांडातील सर्वात हिंसक घडामोडींचा अभ्यास करण्यासाठी ते 'कॉस्मिक मेसेंजर' म्हणून काम करतात.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

एकात्मिक परिवहन आणि लॉजिस्टिक प्राधिकरण (ITLA) 🚚🛣️

🚦 देशातील वाहतूक आणि लॉजिस्टिक क्षेत्राच्या सुसूत्रीकरणासाठी केंद्रीय मंत्रिमंडळाने 'एकात्मिक परिवहन आणि लॉजिस्टिक प्राधिकरण' (Integrated Transport and Logistics Authority - ITLA) ची 'विशेष उद्देश वाहन' (SPV) म्हणून स्थापना करण्यास ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मंजुरी दिली. ✅

💰 ५०० कोटी रुपये किंवा त्याहून अधिक खर्चाच्या भारत सरकारच्या पायाभूत सुविधा प्रकल्पांचे 'तांत्रिक मूल्यांकन' (Technical Appraisal) आणि प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतरचे परिणाम-मूल्यांकन (Impact Assessment) या प्राधिकरणाद्वारे केले जाईल.

🗺️ देशातील वाहतूक क्षेत्रासाठी १० वर्षे किंवा त्याहून अधिक कालावधीसाठी 'राष्ट्रीय परिवहन मास्टर प्लॅन' (National Transport Master Plan) आणि 'राष्ट्रीय परिवहन डेटा रिपॉझिटरी' (NTDR) तयार करण्याची जबाबदारी ITLA वर असेल.

📊 प्रकल्पांचे आर्थिक मूल्यांकन (Financial Appraisal) मात्र सध्या अस्तित्वात असलेल्या यंत्रणेमार्फतच केले जाईल; तसेच ITLA हे 'पीएम गती शक्ती' आणि 'राष्ट्रीय लॉजिस्टिक धोरणा'ला पूरक म्हणून काम करेल.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

SME ग्रोथ फंड (SME Growth Fund) साठी १०,००० कोटी रुपयांची मंजुरी 💼💵

🏭 लघु आणि मध्यम उद्योगांना (SMEs) विस्तार करण्यासाठी थेट इक्विटी (Equity) पुरवण्याच्या उद्देशाने केंद्रीय मंत्रिमंडळाने १०,००० कोटी रुपयांच्या 'SME ग्रोथ फंड'च्या (SGF) स्थापनेस ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मंजुरी दिली.

📈 हा निधी 'अल्टरनेटिव्ह इन्व्हेस्टमेंट फंड' (Alternative Investment Fund - AIF) या स्वरूपात राबवला जाईल आणि यातून प्रामुख्याने उत्पादन (Manufacturing), सेवा आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रातील वाढीच्या टप्प्यावरील (Growth-stage) उद्योगांना 'पेशंट कॅपिटल' (दीर्घकालीन भांडवल) पुरवले जाईल.

🏙️ देशातील टियर-२ (Tier II) आणि टियर-३ (Tier III) शहरांमधील औद्योगिक क्लस्टर्समधील उद्योगांवर या निधीद्वारे विशेष लक्ष केंद्रित केले जाणार आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

भारताचे पहिले स्वदेशी फ्लीट सपोर्ट शिप 'सूर्य' (FSS-1) चे जलावतरण 🚢🇮🇳

🌊 संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांच्या हस्ते ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी विशाखापट्टणम येथे 'सूर्य' (FSS-1) या भारताच्या पहिल्या स्वदेशी फ्लीट सपोर्ट जहाजाचे (Fleet Support Ship) जलावतरण करण्यात आले.

🛳️ 'सूर्य' हे भारतीय नौदलासाठी देशातच डिझाईन आणि बांधणी होत असलेल्या एकूण पाच फ्लीट सपोर्ट जहाजांपैकी (FSS) पहिले जहाज आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇
@chalughadamodi

MPSC चालू घडामोडी: 06 ऑक्टोबर 2026 ✨

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
वैद्यकीय क्षेत्रातील नोबेल पुरस्कार २०२६ (Nobel Prize in Medicine 2026) 🏥🏆

🧬 २०२६ चा वैद्यकीय (Physiology or Medicine) क्षेत्रातील नोबेल पुरस्कार कार्ल डेसेरोथ (Karl Deisseroth), पीटर हेगेमन (Peter Hegemann) आणि जॉर्ज नागेल (Georg Nagel) या तीन शास्त्रज्ञांना संयुक्तपणे जाहीर करण्यात आला आहे. 🎉

💡 मेंदूच्या अभ्यासात क्रांती घडवून आणणाऱ्या 'लाईट-गेटेड आयन चॅनेल्स' (light-gated ion channels) आणि 'ऑप्टोजेनेटिक्स' (optogenetics) मधील त्यांच्या महत्त्वपूर्ण शोधासाठी हा पुरस्कार देण्यात आला. 🧠✨

🔬 शास्त्रज्ञांनी 'क्लॅमिडोमोनास' (Chlamydomonas) नावाच्या एकपेशीय शैवालमध्ये प्रकाशाला अत्यंत संवेदनशील असणाऱ्या 'चॅनेलऱ्होडोप्सिन' (channelrhodopsin) नावाच्या प्रथिनाचा शोध लावला आणि त्याचा वापर करून सस्तन प्राण्यांच्या मज्जापेशींवर (nerve cells) प्रकाशाच्या माध्यमातून अचूक नियंत्रण मिळवणारे 'ऑप्टोजेनेटिक्स' हे आधुनिक तंत्र विकसित केले.

🇸🇪 वैद्यकीय क्षेत्रातील नोबेल पुरस्कार स्वीडनमधील 'कॅरोलिन्स्का इन्स्टिट्यूट'च्या (Karolinska Institutet) नोबेल असेंब्लीद्वारे दिला जातो. या पुरस्काराचे स्वरूप १२ दशलक्ष स्वीडिश क्रोनर इतके आहे. 💰

👨‍🔬 कार्ल डेसेरोथ: स्टॅनफोर्ड विद्यापीठ, अमेरिका 🇺🇸
👨‍🔬 पीटर हेगेमन: हम्बोल्ट विद्यापीठ, बर्लिन, जर्मनी 🇩🇪
👨‍🔬 जॉर्ज नागेल: वुर्जबर्ग विद्यापीठ, जर्मनी 🇩🇪

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
भारत-यूएई संयुक्त लष्करी सराव 'माउंटन गार्डियन २०२६' 🪖🏔️

🤝 भारत आणि संयुक्त अरब अमिराती (UAE) यांच्या लष्कराचा 'माउंटन गार्डियन २०२६' (MOUNTAIN GUARDIAN 2026) हा संयुक्त लष्करी सराव ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सुरू झाला. 🇮🇳🤝🇦🇪

Place: 📍 हा १४ दिवसीय सराव 'फॉरेन ट्रेनिंग नोड' (Foreign Training Node), चौबटिया, उत्तराखंड येथे आयोजित करण्यात आला आहे.

⛰️ हा युद्धसराव प्रामुख्याने 'पर्वतीय युद्धतंत्रावर' (Mountain Warfare) केंद्रित असून, यामध्ये भारतीय लष्कराच्या 'भैरव बटालियन'ने आणि यूएईच्या 'माउंटन इन्फंट्री बटालियन'ने सहभाग नोंदवला आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

जागतिक अधिवास दिन २०२६ (World Habitat Day) 🏠🌍

Date: 📅 ५ ऑक्टोबर २०२६ (हा दिवस दरवर्षी ऑक्टोबर महिन्याच्या 'पहिल्या सोमवारी' साजरा केला जातो).

Theme: 'सर्वांसाठी पुरेसा निवारा' (Adequate Housing for All)

📍 या वर्षी संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN-Habitat) जागतिक कार्यक्रमाचे अधिकृत यजमानपद 'मस्कत' (Muscat), ओमान या शहराकडे होते. 🇴🇲

🏢 भारतात केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालयाने (MoHUA) नवी दिल्लीत हा दिवस साजरा केला. यावेळी 'प्रधानमंत्री आवास योजना-शहरी' (PMAY-U आणि PMAY 2.0) अंतर्गत सर्वोत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांचा तसेच स्थानिक स्वराज्य संस्थांचा (ULBs) सत्कार करण्यात आला.

📜 संयुक्त राष्ट्र आमसभेने १९८५ मध्ये हा दिवस साजरा करण्याचा ठराव मंजूर केला आणि १९८६ मध्ये पहिल्यांदा जागतिक अधिवास दिन साजरा करण्यात आला.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

कुनो राष्ट्रीय उद्यानात ५ नवीन चित्ता बछड्यांचा जन्म🐆💛

🐾 मध्य प्रदेशातील 'कुनो राष्ट्रीय उद्यानात' (Kuno National Park) ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी 'KJP21' या ३२ महिन्यांच्या मादी चित्त्याने ५ निरोगी बछड्यांना जन्म दिला. 👶🐆

📈 या ५ नव्या बछड्यांच्या जन्मामुळे 'प्रोजेक्ट चित्ता' अंतर्गत भारतातील चित्त्यांची एकूण संख्या आता ६० वर पोहोचली आहे. विशेष म्हणजे या ६० पैकी ४१ चित्त्यांचा जन्म भारताच्याच भूमीवर झाला आहे. 🇮🇳

🧬 या बछड्यांचा जन्म भारतात प्रथमच 'बोत्सवाना' (Botswana) वंशाची सुरुवात दर्शवतो, कारण त्यांचा पिता आफ्रिकेतील बोत्सवाना देशातून आणलेला नर चित्ता आहे. यामुळे भारतातील चित्त्यांच्या संख्येत महत्त्वपूर्ण अनुवांशिक विविधता (genetic lineage) निर्माण झाली आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇
@chalughadamodi

MPSC चालू घडामोडी: 5 ऑक्टोबर 2026 ✨

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
एशियन गेम्स २०२६: भारताची ऐतिहासिक कामगिरी (सांगता)🏟️🇮🇳

🏁 ४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी जपानमधील नागोया (Nagoya) येथे आयोजित करण्यात आलेल्या २० व्या एशियन गेम्सची सांगता झाली. 🇯🇵

🏅 भारताने या स्पर्धेत एकूण ८५ पदके जिंकून आशियात चौथा क्रमांक (4th Rank) पटकावला, ज्यामध्ये २१ सुवर्ण पदकांचा समावेश आहे. 🥇

पदकतालिका 📊

🥇 प्रथम क्रमांक: चीन (१६९ सुवर्ण पदके) 🇨🇳
🥈 द्वितीय क्रमांक: जपान 🇯🇵
🥉 तृतीय क्रमांक: दक्षिण कोरिया 🇰🇷
🏅 चतुर्थ क्रमांक: भारत (२१ सुवर्ण पदकांसह एकूण ८५ पदके) 🇮🇳

📜 Hangzhou 2022 हे १९वे एशियन गेम्स २३ सप्टेंबर ते ८ ऑक्टोबर २०२३ दरम्यान झाले होते. त्यामध्ये भारताने १०७ पदके जिंकली होती. पुढील एशियन गेम्स (२०३०) कतारमधील दोहा येथे आयोजित केले जातील.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

PMAY-G अंतर्गत देशातील पहिला '3D Concrete Printing' ग्रामीण घरकुल प्रकल्प* 🏠🖨️

🏗️ ४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केंद्रीय ग्रामीण विकास मंत्री शिवराज सिंह चौहान यांच्या हस्ते आंध्र प्रदेशातील गुंटूर जिल्ह्यातील बुर्रीपालेम (Burripalem) येथे देशातील पहिल्या '3D Concrete Printing' ग्रामीण घरकुल प्रकल्पाची पायाभरणी करण्यात आली.

⚡ PMAY-G 2.0 अंतर्गत राबवल्या जाणाऱ्या या तंत्रज्ञानामुळे घरांचे बांधकाम जलद गतीने होते आणि पारंपारिक पद्धतीपेक्षा या घरांचे आयुष्य व टिकाऊपणा अधिक असतो.

Important Fact (प्रकल्पाचे स्वरूप): 📋

🏘️ 3D प्रिंटिंग पायलट प्रोजेक्ट: गुंटूर जिल्ह्यात १७७ घरे उभारण्यात येणार असून यासाठी १४ कोटी रुपये खर्च अपेक्षित आहे. हे बांधकाम ६ महिन्यांत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट आहे.

💰 PMAY-G २.० घरांचे वाटप: याच दिवशी आंध्र प्रदेशला ३ लाख घरांचा पहिला हप्ता (३,६०० कोटी रुपये) सुपूर्द करण्यात आला.

🎯 PMAY-G 2.0 योजनेचा दुसरा टप्पा ५ वर्षांसाठी (FY 2024-25 ते 2028-29) लागू करण्यात आला असून, त्याअंतर्गत देशात २ कोटी नवीन घरे बांधण्याचे उद्दिष्ट आहे (एकूण बजेट: ३,०६,१३७ कोटी रुपये).

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
राष्ट्रीय जलमार्ग-२ (NW-2) वरून पहिली आंतरराष्ट्रीय मालवाहतूक* 🚢🌊

🚩 ४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी स्वातंत्र्यानंतर पहिल्यांदाच दिब्रुगड (आसाम) येथून परदेशी बंदरात जाणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय मालवाहू जहाजाच्या प्रवासाची अधिकृत घोषणा करण्यात आली. प्रत्यक्ष Flag-off ५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी होणार आहे.

🗺️ हे जहाज दिब्रुगडमधील बोगीबील टर्मिनलमधून बांगलादेशातील ढाका (पाणगाव पोर्ट) पर्यंत प्रवास करेल. 🇮🇳➡️🇧🇩

🧪 यातून 'आसाम पेट्रो-केमिकल्स लिमिटेड'चे मिथेनॉल (Methanol) निर्यात केले जाणार आहे.

🛣️ हा जलमार्ग राष्ट्रीय जलमार्ग-२ (Brahmaputra/NW-2) आणि 'भारत-बांगलादेश प्रोटोकॉल मार्ग' (IBP Route) द्वारे जोडलेला आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
राष्ट्रीय सुपरकम्प्युटिंग मिशन (NSM) - अद्ययावत अहवाल🖥️🚀

💻 ४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या अद्ययावत अहवालानुसार, भारतात NSM अंतर्गत आतापर्यंत ६८ Petaflops (PF) क्षमतेचे एकूण ४० सुपरकम्प्युटर यशस्वीरीत्या स्थापित करण्यात आले आहेत.

🏢 हे मिशन विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभाग (DST) व MeitY यांच्या संयुक्त विद्यमाने राबवले जाते आणि C-DAC (पुणे) व IISc (बंगळुरू) द्वारे कार्यान्वित केले जाते.

🔬 या मिशन अंतर्गत स्वदेशी बनावटीचा सर्व्हर 'Rudra' (रुद्र), स्वदेशी HPC प्रोसेसर 'AUM' (ओम) आणि 'Trinetra' (त्रिनेत्र) इंटरकनेक्ट विकसित केले जात आहेत.

📅 २०१५ मध्ये सुरू झालेल्या या मिशनचे अंतिम उद्दिष्ट ५० सुपरकम्प्युटर (१२३ PF पेक्षा जास्त क्षमता) स्थापित करण्याचे आहे. यासाठी ४,५०० कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇
@chalughadamodi

🏏 भारतीय पुरुष क्रिकेट संघ: क्रिकेट (T20) - सुवर्ण. अंतिम फेरीत पाकिस्तानचा पराभव करत आशियाई स्पर्धेतील विजेतेपद कायम राखले. 🇮🇳vs🇵🇰

🏑 भारतीय पुरुष हॉकी संघ: हॉकी - सुवर्ण. मलेशियाचा पराभव करत सलग दुसऱ्यांदा सुवर्ण आणि आशियाई स्तरावर एकूण ५ वे सुवर्णपदक जिंकले.

🤼 अमन सेहरावत: कुस्ती (५७ किलो फ्रीस्टाइल) - सुवर्ण. ५७ किलो वजनी गटात सुवर्णपदक पटकावले.

🥉 दीपक पुनिया: कुस्ती (९७ किलो फ्रीस्टाइल) - कांस्य. ९७ किलो वजनी गटात कांस्यपदक मिळवले.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

भारत-आसियान सागरी सराव २०२६ (AIME-2026) ⚓🌊

🚢 भारत आणि आसियान (ASEAN) देशांच्या नौदलांचा दुसरा 'आसियान-भारत सागरी सराव' (AIME-2026) यशस्वीरित्या संपन्न झाला.

📍 फिलिपिन्स (Philippines). 🇵🇭

🛳️ भारतीय नौदलाच्या 'आयएनएस सह्याद्री' (INS Sahyadri) आणि 'आयएनएस कुलिश' (INS Kulish) या युद्धनौकांनी यामध्ये सहभाग घेतला.

⚔️ आयएनएस सह्याद्री (INS Sahyadri) ही 'शिवालिक क्लास'ची स्वदेशी स्टील्थ फ्रिगेट युद्धनौका आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
८. भारताची पहिली ५.५६ किमी 'फ्री-स्पेस क्वांटम की डिस्ट्रिब्युशन' (QKD) लिंक 🔐🔬

🛰️ भारताने देशातील पहिली ५.५६ किलोमीटर लांबीची 'फ्री-स्पेस क्वांटम की डिस्ट्रिब्युशन' (Free-Space QKD) लिंक यशस्वीरित्या कार्यान्वित केली.

🛡️ हे प्रगत तंत्रज्ञान अत्यंत सुरक्षित क्वांटम संप्रेषण आणि eavesdropping शोधण्याची क्षमता प्रदान करण्यासाठी विकसित केले गेले आहे. संरक्षण आणि राष्ट्रीय सुरक्षेच्या दृष्टीने क्वांटम संप्रेषणातील हा एक अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇
@chalughadamodi

MPSC चालू घडामोडी: 3 ऑक्टोबर 2026 📅✨

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
अभिजात भाषांसाठी ५ उत्कृष्टता केंद्रांना (Centres of Excellence) मंजुरी 📚🏛️

🎓 केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाच्या उच्च शिक्षण विभागाने नव्याने अभिजात भाषेचा (Classical Language) दर्जा मिळालेल्या ५ भाषांसाठी 'उत्कृष्टता केंद्रे' (CoEs) स्थापन करण्यास ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मंजुरी दिली. ✅

🔬 या केंद्रांचा मुख्य उद्देश भाषिक संशोधन, प्राचीन ग्रंथांचे जतन व डिजिटायझेशन आणि ऐतिहासिक भाषाशास्त्राचा सखोल अभ्यास करणे हा आहे. 📜💻

📖 भारत सरकारने आतापर्यंत एकूण ११ भाषांना 'अभिजात भाषेचा' दर्जा दिला आहे. अभिजात भाषेच्या निकषांमध्ये भाषेच्या प्राचीन ग्रंथ/नोंदविलेल्या इतिहासाची १५०० ते २००० वर्षांची प्राचीनता, प्राचीन साहित्य, ज्ञानपरंपरा आणि अभिलेखीय पुरावे यांचा विचार केला जातो.

मंजूर झालेली उत्कृष्टता केंद्रे आणि संस्था: 👇

📍 मराठी: डेक्कन कॉलेज पदव्युत्तर आणि संशोधन संस्था (Deccan College), पुणे

📍 पाली: केंद्रीय ओडिशा विद्यापीठ (Central University of Odisha), कोरापुट (ओडिशा)

📍 आसामी: तेजपूर विद्यापीठ (Tezpur University) (आसाम)

📍 बंगाली: विश्व-भारती विद्यापीठ (Visva-Bharati University), शांतिनिकेतन (पश्चिम बंगाल)

📍 प्राकृत: केंद्रीय गुजरात विद्यापीठ (Central University of Gujarat), वडोदरा (गुजरात)

⭐ पुण्यातील 'डेक्कन कॉलेज'ची स्थापना ६ ऑक्टोबर १८२१ रोजी तत्कालीन गव्हर्नर माउंटस्टुअर्ट एल्फिन्स्टन (Mountstuart Elphinstone) यांनी 'दक्षिणा फंडा'चा वापर करून 'हिंदू कॉलेज' या नावाने केली होती. ही भारतातील सर्वात जुन्या शैक्षणिक संस्थांपैकी एक आहे. 🏫

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
5 वी कौटिल्य इकॉनॉमिक कॉन्क्लेव्ह 2026 (Kautilya Economic Conclave)💰🌏

🎤 भारताचे उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी नवी दिल्ली येथे '५ व्या कौटिल्य इकॉनॉमिक कॉन्क्लेव्ह'च्या उद्घाटन सत्राला संबोधित केले.

🔄 "Resilience in an Age of Flux" (बदलत्या काळातील लवचिकता).

🏢 इन्स्टिट्यूट ऑफ इकॉनॉमिक ग्रोथ (IEG) आणि भारत सरकारचे केंद्रीय अर्थ मंत्रालय यांच्या संयुक्त विद्यमाने या परिषदेचे आयोजन.

💳 उपराष्ट्रपतींनी भारताच्या आर्थिक विकासात 'JAM ट्रिनिटी' (जनधन-आधार-मोबाईल), ५९० दशलक्ष जनधन खाती, आणि ३४.६ दशलक्ष 'लखपती दीदी' यांच्या योगदानावर विशेष भर दिला. 👩‍🌾

📜 'इन्स्टिट्यूट ऑफ इकॉनॉमिक ग्रोथ' (IEG) ची स्थापना १९५२ मध्ये अर्थतज्ज्ञ प्रा. व्ही. के. आर. व्ही. राव (V.K.R.V. Rao) यांनी केली होती.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
NABKISAN चा भारतातील पहिला 'WASH' केंद्रित सोशल बाँड💧💙

📈 नाबार्डची (NABARD) उपकंपनी असलेल्या 'नाबकिसान फायनान्स लिमिटेड'ने (NABKISAN) १ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नॅशनल स्टॉक एक्सचेंजवर (NSE) भारतातील पहिला 'WASH' (Water, Sanitation, and Hygiene) केंद्रित सोशल बाँड सूचिबद्ध (List) केला. 🇮🇳✨

🤝 या प्रक्रियेत 'Water.org' ने तांत्रिक सल्लागार आणि ज्ञान भागीदार (Knowledge Partner) म्हणून काम पाहिले.

💵 या बाँडच्या माध्यमातून ग्रामीण भागातील पाणी आणि स्वच्छता प्रकल्पांसाठी ₹१८० कोटींचा निधी उभारण्यात आला आहे. हा बाँड १.८ पट 'ओव्हरसबस्क्राईब' झाला.

🏦 सूचिबद्ध झालेले एक्सचेंज: नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE), मुंबई

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ग्रेट इंडियन बस्टर्ड (माळढोक) पक्ष्यांचे नैसर्गिक अधिवासात पुनर्वसन🦅🌵

🐣 १० वर्षांच्या प्रदीर्घ संवर्धन प्रयत्नांनंतर, बंदिस्त वातावरणात प्रजनन केलेल्या (captive-bred) दोन 'ग्रेट इंडियन बस्टर्ड' (GIB) पक्ष्यांना ४ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नैसर्गिक अधिवासात सोडण्याच्या प्रक्रियेला ३ ऑक्टोबर रोजी सुरुवात करण्यात आली.

📍 डेझर्ट नॅशनल पार्क (Desert National Park), जैसलमेर, राजस्थान. 🏜️

⚠️ ग्रेट इंडियन बस्टर्ड (माळढोक) हा राजस्थानचा राज्य पक्षी असून तो IUCN च्या रेड लिस्टमध्ये 'अतिधोक्यात (Critically Endangered)' आहे. वन्यजीव संरक्षण कायदा, १९७२ च्या अनुसूची-१ अंतर्गत त्याला सर्वोच्च संरक्षण दिले आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
आशियाई क्रीडा स्पर्धा २०२६: भारताची ऐतिहासिक सुवर्ण आणि कांस्य पदके 🥇🏹🇮🇳

🎯 ३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी आशियाई क्रीडा स्पर्धांमध्ये भारतीय खेळाडूंनी तिरंदाजी, गोल्फ, क्रिकेट, हॉकी आणि कुस्तीमध्ये पदकांची ऐतिहासिक कमाई केली.

महत्त्वाची पदके आणि विक्रम: 🏆

🥇 कुमकुम अनिल मोहोड: तिरंदाजी (Recurve Individual) - सुवर्ण. आशियाई क्रीडा स्पर्धेत 'रिकर्व्ह' वैयक्तिक प्रकारात सुवर्ण जिंकणारी पहिली भारतीय महिला. 👩‍🦰🎯

⛳ प्रणवी शरथ उर्स: गोल्फ (Women's Individual) - सुवर्ण. आशियाई क्रीडा स्पर्धेत महिलांच्या वैयक्तिक गोल्फमधील भारताचे पहिले-वहिले (First-ever) सुवर्णपदक.

MPSC चालू घडामोडी ✅ 3 ऑक्टोबर 2026


जवाहर द्वीप: भारतातील पहिले प्लास्टिक-मुक्त तेल टर्मिनल 🚢♻️

⚓ मुंबई पोर्ट ऑथॉरिटीने (MbPA) 2 ऑक्टोबर 2026 रोजी 'जवाहर द्वीप मरीन ऑइल टर्मिनल' (Jawahar Dweep Marine Oil Terminal) हे देशातील पहिले प्लास्टिक-मुक्त (Plastic-free) तेल टर्मिनल म्हणून घोषित केले. 🛢️

🧹 केंद्रीय बंदर, जहाज बांधणी आणि जलमार्ग मंत्री सर्बानंद सोनोवाल यांच्या हस्ते मुंबई पोर्टवरील 'स्वच्छता अभियान 2026' दरम्यान ही घोषणा करण्यात आली. याच कार्यक्रमात बंदरावरील 'ऑइल स्पिल रिस्पॉन्स' (OSR) सुविधा राष्ट्राला समर्पित करण्यात आली. 🇮🇳

🏝️ 'जवाहर द्वीप' (ज्याला बुचर आयलंड असेही म्हणतात) हे मुंबई किनाऱ्याजवळील एक बेट आहे, ज्याचा वापर प्रामुख्याने कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) साठवणुकीसाठी आणि जहाजांमधून तेल उतरवण्यासाठी केला जातो.


आशियाई क्रीडा स्पर्धा 2026: भारताची ऐतिहासिक कामगिरी 🏆🇮🇳

🥇 2 ऑक्टोबर 2026 रोजी भारतीय खेळाडूंनी आशियाई क्रीडा स्पर्धेत तिरंदाजी, हॉकी, बॉक्सिंग आणि कुस्ती यांसारख्या विविध क्रीडा प्रकारांत सुवर्णपदकांची ऐतिहासिक कमाई केली.

अंकिता भकत, कुमकुम अनिल मोहोड, कीर्ती: 🏹 तिरंदाजी - महिला रिकर्व्ह टीम (Women's Recurve Team) मध्ये सुवर्ण (Gold) पदक. विशेष नोंद: या क्रीडा प्रकारातील भारताचे हे पहिले-वहिले ऐतिहासिक सुवर्णपदक आहे. ✨

भारतीय महिला हॉकी संघ: 🏑 महिला हॉकी मध्ये सुवर्ण (Gold) पदक. विशेष नोंद: अंतिम फेरीत चीनचा 1-0 असा पराभव; लॉस एंजेलिस ऑलिम्पिक 2028 साठी थेट पात्रता. 🎯

लव्हलिना बोरगोहेन: 🥊 बॉक्सिंग (महिला 75 किलो) मध्ये सुवर्ण (Gold) पदक.

परवीन हुडा: 🥊 बॉक्सिंग (महिला 65 किलो) मध्ये सुवर्ण (Gold) पदक.

अंकुश: 🥊 बॉक्सिंग (पुरुष 80 किलो) मध्ये सुवर्ण (Gold) पदक.

सुजित कलकल: 🤼 कुस्ती (पुरुष 65 किलो फ्रीस्टाईल) मध्ये सुवर्ण (Gold) पदक.


लडाखमधील 28 भौगोलिक ठिकाणांची मानक नावे निश्चित 🗺️🏔️

📍 केंद्र सरकारने लडाख प्रशासनाच्या सल्लामसलतीने 'भारतीय सर्वेक्षण विभागाच्या' (Survey of India - SoI) अधिकृत नकाशावर लडाखमधील 28 ठिकाणांची आणि भौगोलिक वैशिष्ट्यांची मानक नावे (Standard Names) निश्चित केली आहेत.

Important Fact: 🧭 सीमेवरील भौगोलिक स्थानांबद्दल (उदा. अतिशा गिरी, झांस्कर पीक, गोग्रा, हॉट स्प्रिंग) नागरिकांमध्ये योग्य आणि अचूक जागरूकता निर्माण करण्यासाठी हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. (यापूर्वी याच धर्तीवर अरुणाचल प्रदेशातील 27 ठिकाणांची नावे निश्चित करण्यात आली होती).


पहिली महिला शेतकरी कामगार परिषद (First Female Farmer Worker Conference) 👩‍🌾

🌾 महिलांच्या शेतीतील आणि ग्रामीण उपजीविकेतील योगदानाला मान्यता देण्यासाठी नवी दिल्ली येथे 30 सप्टेंबर 2026 रोजी 'पहिली महिला शेतकरी कामगार परिषद' पार पडली.

👩‍🌾 शेतीतील 60-80% मजुरीचे काम महिला करत असूनही महिलांद्वारे संचालित agricultural holdings चा वाटा सुमारे 14% आहे, त्यामुळे महिलांना 'मदतनीस' (Helper) ऐवजी 'शेतकरी' (Kisan) म्हणून ओळख मिळवून देणे हा या परिषदेचा मुख्य उद्देश होता.

🇺🇳 संयुक्त राष्ट्रांनी (UN) 2026 हे वर्ष 'आंतरराष्ट्रीय महिला शेतकरी वर्ष' (International Year of the Woman Farmer 2026) म्हणून घोषित केले आहे.

दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा
@chalughadamodi

MPSC चालू घडामोडी ✅ 2 ऑक्टोबर 2026

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

UPSC शताब्दी सोहळा 🎉🏛️

📜 केंद्रीय लोकसेवा आयोगाच्या (UPSC) स्थापनेला १०० वर्षे पूर्ण झाल्यानिमित्त नवी दिल्लीत शताब्दी सोहळा पार पडला.

🪙📮 पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते विशेष 'स्मारक नाणे', 'स्मारक टपाल तिकीट' आणि '100 Landmark Judgements' या पुस्तकाचे प्रकाशन. 📚

💼 उमेदवारांसाठी 'प्रतिभा सेतू' (Pratibha Setu) पोर्टलचा उपक्रम आणि 'मिशन कर्मयोगी' अंतर्गत 'i-GOT' प्लॅटफॉर्मचा UPSC व राज्य लोकसेवा आयोगांच्या अंतर्गत क्षमता-वृद्धीसाठी वापर करण्यावर भर.

📅 १ ऑक्टोबर १९२६ रोजी सर रॉस बार्कर यांच्या अध्यक्षतेखाली पहिल्या लोकसेवा आयोगाची स्थापना झाली होती.

⚖️ भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १४ मध्ये (कलम ३१५ ते ३२३) लोकसेवा आयोगाची तरतूद आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

गोवर्धन (GOBARdhan) योजना 🐄🌿

♻️ बायोगॅस उत्पादनाला आणि वर्तुळाकार अर्थव्यवस्थेला चालना देण्यासाठी 'गोवर्धन' (GOBARdhan) या केंद्रीय क्षेत्रीय योजनेचा शुभारंभ.

⛽ केंद्रीय पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालय.

💰 २०२६-२७ ते २०३५-३६ या कालावधीसाठी ₹२३,७३१ कोटींची तरतूद; देशांतर्गत CBG उत्पादन १० पटींनी वाढवण्याचे उद्दिष्ट. 📈

🏙️ सिटी गॅस डिस्ट्रिब्युशन (CGD) कंपन्यांसाठी नैसर्गिक वायूत 'कॉम्प्रेस्ड बायोगॅस' (CBG) मिश्रण अनिवार्य (२०२६-२७ साठी ३%).

🌱 ही योजना 'कचऱ्यातून कांचन' आणि 'अन्नदाता ते ऊर्जादाता' या संकल्पनांवर आधारित आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

संरक्षण 🛡️🔬

🧪 DRDO आणि CSIR कडून चिलखती वाहनांसाठी ॲडव्हान्स्ड नॅनोक्रिस्टलाइन ग्लास-सिरॅमिक' तंत्रज्ञानावर आधारित 'हलक्या वजनाची बुलेटप्रूफ काच' विकसित करण्यासाठी प्रकल्प हाती घेण्यात आला.

🪖 या तंत्रज्ञानामुळे पारंपरिक बुलेटप्रूफ काचेच्या तुलनेत वजन व जाडी ३० ते ५० टक्क्यांनी कमी करण्याचे उद्दिष्ट आहे.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

नियुक्त्या 👤
📰 प्रेस इन्फॉर्मेशन ब्युरो (PIB) च्या प्रधान महासंचालकपदी धीरेंद्र ओझा यांना १ वर्षाची मुदतवाढ (३० सप्टेंबर २०२७ पर्यंत).

दररोजच्या चालू घडामोडीसाठी जॉइन करा 👇
@chalughadamodi

📅 MPSC चालू घडामोडी (Current Affairs) - 07 सप्टेंबर 2026

🏸 1) चायना मास्टर्स 2026: सात्विक-चिराग जोडीचा ऐतिहासिक विजय
🔹 Key Fact: भारताचे अव्वल बॅडमिंटनपटू सात्विकसाईराज रँकीरेड्डी आणि चिराग शेट्टी यांनी चीनमधील शेनझेन येथे पार पडलेल्या 'चायना मास्टर्स 2026' (BWF सुपर 750) या बॅडमिंटन स्पर्धेत पुरुष दुहेरीचे ऐतिहासिक विजेतेपद पटकावले आहे.
💡 Important Fact: 2005 मध्ये सुरू झालेली 'चायना मास्टर्स' स्पर्धा जिंकणारी ही पहिलीच भारतीय जोडी ठरली आहे. त्यांनी अंतिम फेरीत चीनच्या ही जी टिंग आणि रेन झियांग यू या जोडीचा 70 मिनिटे चाललेल्या सामन्यात (11-21, 21-13, 21-17) पराभव करून हे यश मिळवले.
📌 Static Fact: भारतीय जोडीने मागील 2023 आणि 2025 च्या हंगामात या स्पर्धेचे उपविजेतेपद मिळवले होते. हे त्यांचे या मोसमातील (सिंगापूर ओपन सुपर 750 नंतरचे) दुसरे, तर BWF वर्ल्ड टूरवरील एकूण 10 वे विजेतेपद आहे.

🚫 2) 'नशामुक्त भारत 2029' (Drug-Free India 2029) धोरण आणि रोडमॅप
🔹 Key Fact: केंद्रीय गृह आणि सहकार मंत्री अमित शाह यांनी गोव्यातील पणजी येथे आयोजित उच्चस्तरीय बैठकीत 'नशामुक्त भारत 2029' साध्य करण्यासाठीचे अधिकृत व्हिजन डॉक्युमेंट आणि पुढील तीन वर्षांचा रोडमॅप जारी केला.
💡 Important Fact: केंद्र सरकारने 2026-2029 हा कालावधी 'मिशन-मोड' मानून भारतातील अंमली पदार्थांचे समूळ उच्चाटन करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. या राष्ट्रीय लढ्यासाठी 'नार्को कोऑर्डिनेशन सेंटर' (NCORD) ही चार-स्तरीय समन्वय यंत्रणा आणि सर्व राज्ये व केंद्रशासित प्रदेशांमधील 'अँटी-नार्कोटिक्स टास्क फोर्स' (ANTF) अधिक बळकट करण्यावर भर देण्यात आला आहे. पुरवठा कमी करणे, मागणी कमी करणे आणि हानी कमी करणे (Supply, Demand, and Harm Reduction) या तीन मुख्य स्तंभांवर ही रणनीती आधारित आहे.

🌐 3) 18 वी ब्रिक्स (BRICS) शिखर परिषद 2026 आणि भारताचे अध्यक्षपद
🔹 Key Fact: भारताकडे 2026 च्या ब्रिक्स (BRICS) समूहाचे अध्यक्षपद असून, 18 वी ब्रिक्स शिखर परिषद 12-13 सप्टेंबर 2026 दरम्यान नवी दिल्ली येथे आयोजित केली जात आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाने (MEA) या अध्यक्षपदाचे प्राधान्यक्रम जाहीर केले आहेत.
🎯 Theme: "Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability" (लवचिकता, नवकल्पना, सहकार्य आणि शाश्वततेसाठी उभारणी).
📍 Place: भारत मंडपम, नवी दिल्ली.
💡 Important Fact: भारताने आपल्या अध्यक्षपदाच्या कार्यकाळात नवकल्पना (Innovation), डिजिटल पायाभूत सुविधा (Digital Public Infrastructure) आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) च्या वापरावर विशेष लक्ष केंद्रित केले आहे. 'Humanity First' (मानवता प्रथम) या पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या दृष्टिकोनावर हे अध्यक्षपद आधारित आहे. याअंतर्गत BRICS Startup Innovation Fund द्वारे नवउद्योजकांना पाठबळ देणे, अकरा सदस्य देशांसाठी 'Research Repository' (सामायिक संशोधन माहितीकोश) उभारणे आणि कृषी, आरोग्यसेवा व शहरी दळणवळण क्षेत्रात डिजिटल इन्फ्रास्ट्रक्चर व AI चा प्रभावी वापर करण्यावर भर देण्यात आला आहे.


💡 4) 6 वी 'राइज कॉन्क्लेव्ह 2026' (RISE Conclave)
🔹 Key Fact: विज्ञान आणि तंत्रज्ञानावर आधारित स्टार्टअप्स आणि स्वदेशी तंत्रज्ञानाच्या 'लॅब-टू-मार्केट' (Lab-to-Market) प्रवासाला गती देण्यासाठी 'राइज कॉन्क्लेव्ह 2026' चे सहावे पर्व कोलकाता येथे आयोजित करण्यात आले.
🎯 Theme: "Driving Innovation & Entrepreneurship for Viksit Bharat 2047".
🏢 Organisation: वैज्ञानिक आणि औद्योगिक संशोधन परिषद (CSIR) - विशेषतः CSIR-IICB, CSIR-CGCRI.
💡 Important Fact: या परिषदेत प्रामुख्याने आरोग्यसेवा, प्रगत सामग्री (Advanced Materials), क्रिटिकल मिनरल्स आणि डीकार्बोनायझेशन या क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले. केंद्रीय विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्री डॉ. जितेंद्र सिंह यांनी नमूद केले की, भारतातील 50-60 टक्क्यांहून अधिक स्टार्टअप्स आता मेट्रो शहरांच्या बाहेरून म्हणजेच टियर-2 (Tier-2) आणि टियर-3 (Tier-3) शहरांमधून येत आहेत. त्यामुळे वैज्ञानिक संस्थांनी लहान शहरांमधील नवोन्मेषकांपर्यंत पोहोचणे गरजेचे आहे.

🦅 5) राष्ट्रीय गिधाड संवर्धन कार्यशाळा आणि 'जटायू' यशोगाथा
🔹 Key Fact: आंतरराष्ट्रीय गिधाड जागरूकता दिनानिमित्त (International Vulture Awareness Day) 'From Crisis to Recovery – Conserving India's Vultures' या संकल्पनेवर आधारित राष्ट्रीय स्तरावरील कार्यशाळा हरियाणातील पंचकुला येथे आयोजित करण्यात आली.

[poll]

[poll]

📚 MPSC Current Affairs ✅ 06 September 2026

🤝 1) भारत-युरोपियन युनियन (EU) मुक्त व्यापार करार (FTA)
🔹 Key Fact: भारत आणि युरोपियन युनियन यांच्यातील बहुप्रलंबित आणि ऐतिहासिक मुक्त व्यापार करारावर (FTA) यशस्वीरीत्या शिक्कामोर्तब करण्यात आले. (अधिकृत स्वाक्षऱ्या बाकी)
💡 Important Fact: या करारामुळे भारताच्या ९९% पेक्षा जास्त निर्यातीला (मूल्यानुसार) युरोपीय बाजारपेठेत शून्य शुल्कावर (Zero-Duty) प्रवेश मिळेल. यामुळे वस्त्रोद्योग, चामड्याच्या वस्तू आणि कृषी उत्पादनांना मोठा फायदा होणार आहे.
📌 Static Fact: युरोपियन युनियन हा भारताच्या सर्वात मोठ्या व्यापारी भागीदारांपैकी एक असून या करारासाठी २०२२ मध्ये नव्याने वाटाघाटी सुरू करण्यात आल्या होत्या.


🏝️ 2) अंदमान आणि निकोबारचे नवे उपराज्यपाल
🔹 Key Fact: राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्याकडून अंदमान आणि निकोबार बेटे या केंद्रशासित प्रदेशाच्या उपराज्यपाल डॉ. दिनेश शर्मा (उत्तर प्रदेशचे माजी उपमुख्यमंत्री) (Lieutenant Governor) पदी नियुक्ती.
💡 Important Fact: त्यांनी ॲडमिरल (निवृत्त) डी. के. जोशी यांची जागा घेतली आहे.
📌 Static Fact: भारतीय संविधानाच्या कलम २३९ नुसार राष्ट्रपती केंद्रशासित प्रदेशांच्या प्रशासकांची नियुक्ती करतात. अंदमान आणि निकोबारमध्ये विधानसभा अस्तित्वात नाही, त्यामुळे तेथे प्रशासकीय दृष्ट्या उपराज्यपालांची भूमिका सर्वोच्च असते.


💰 3) आपत्कालीन क्रेडिट लाइन गॅरंटी योजना (ECLGS) ५.०
🔹 Key Fact: एमएसएमई (MSME) आणि इतर पात्र व्यवसायांना आर्थिक बळ देण्यासाठी 'ECLGS ५.०' ला मंजुरी देण्यात आली आहे.
🏢 Organisation: नॅशनल क्रेडिट गॅरंटी ट्रस्टी कंपनी (NCGTC)
💡 Important Fact: या योजनेंतर्गत ₹२.५५ लाख कोटींच्या अतिरिक्त पतपुरवठ्याची (Credit Guarantee) हमी दिली जाईल. ३१ मार्च २०२७ पर्यंत ही योजना कार्यान्वित राहील.
📌 Static Fact: कोरोना संकटकाळात 'आत्मनिर्भर भारत' पॅकेजअंतर्गत मे २०२० मध्ये मूळ ECLGS योजनेची सुरुवात झाली होती.


❤️ 4) 'इंडिया वॉल्व्ह रजिस्ट्री' (India Valve Registry)
🔹 Key Fact: 'इंडिया वॉल्व्हस २०२६' या राष्ट्रीय वैद्यकीय परिषदेत 'इंडिया वॉल्व्ह रजिस्ट्री'चा शुभारंभ करण्यात आला.
💡 Important Fact: हृदयविकारावरील उपचारांसाठी आणि देशांतर्गत वैद्यकीय तंत्रज्ञान-संशोधनासाठी भारत-केंद्रीत सुरक्षित वैद्यकीय डेटा संकलित करणे हा या रजिस्ट्रीचा प्रमुख उद्देश आहे.

Join:

प्रश्नांच्या सविस्तर विश्लेषणासाठी आपल्या चॅनेल वरील रोजच्या चालू घडामोडी पहा👆👆

[poll]

[poll]

[poll]

[poll]